Pháp đàm giữa Achaan Sujin và Tỳ kheo Bodhi tại Bồ Đề Đạo Tràng, Ấn độ 2019 – Phần 8

A.S: Nhưng bản chất của nó hoàn toàn không thể là chánh niệm.Nó có thể là sự chú tâm21.

TK Bodhi: Tôi không chắc nó là sự chú tâm bởi trong đó có yếu tố của sự cẩn mực, còn chú tâm chỉ là nhất tâm trên đề mục. Tôi cho đó là một loạic hánh niệm tỉnh giác (sati-sampajañña) nhưng không phải ở mức độ cao, không phải…

A.S: Theo tạng Vi Diệu Pháp, chánh niệm chỉ sinh khởi khi có bố thí, trì giới và phát triển tâm trí-chỉ ở những khoảnh khắc thiện mà thôi.

TK Bodhi: Tôi nghĩ rằng chánh niệm có thể là một trạng thái tâm lý khá phổ thông nhưng được sử dụng trong bối cảnh Giáo pháp theo một nghĩa cụ thể. Điều này không có nghĩa là không thể có sati bên ngoài Giáo pháp của đức Phật.

A.S: Vậy đó không còn là Giáo pháp của đức Phật nữa nếu sati được hiểu theo nghĩa như vậy. Nói vậy thì bất cứ người nào cũng có quyền dùng bất cứ từ nào theo bất cứ cách nàohọ muốn. Tuy nhiên đó chính là sự khởi đầu của cái hiểu sai về Giáo pháp, do không cẩn trọng trong tìm hiểu. Người lớn nói với con trẻ hãy “sati- chánh niệm”,nhưng thựcchất cái mà họ đang nói về hoàn toàn không phải là chánh niệm.

TK Bodhi: Nhưng đó có thể là bước khởi đầu của sự tu tập chánh niệm, và rồi chánh niệm sẽ chuyển sang những mức độ cao hơn.

A.S: Nhưng theo tôi, đó là sự khởi đầu sai.

 TK Bodhi: Tôi không chắc vậy. Khi băng qua đường thì ta cần cẩn thận. Như đã nói, khi ấy ta học cách hay biết những nguy hiểm đang tiềm ẩn.

A.S: Đó là nghĩa của từ “hay biết”-awareness- trong tiếng Anh như được giải thích trong từ điển, nhưng nghĩa ấy không đúng với bản chất của thực tại.

TK Bodhi: Chắc chắn rồi, từ “hay biết” trong tiếng Anh có rất nhiều sắc thái với ý nghĩa khác nhau. Nhưng ta hãy chỉ bàn về sati trong khi qua đường…

A.S: Nếu vậy thì một người sẽ có chánh niệm cả ngày nếu người ấy làm mọi việc cẩn thận. Nhưng điều đó không đúng, chánh niệm phải là phẩm chất thiện- là tâm sở tịnh hảo.

TK Bodhi: Nhưng chúng ta cũng đừng quên rằng trong Kinh có dạy về tà niệm (micchā sati).

A.S: Bởi vì có phi đạo (sự thực hành sai)

TK Bodhi: Vâng.

A.S:…khi ấy cả tám chi đạo đều là tà.

TK Bodhi: Nhưng khi đi qua đường cẩn thận thì không phải là tà niệm (micchā sati)22. Tôi chỉ nói rằng từ sati-chánh niệm có thể có rất, rất nhiều cách dùng.

 A.S: Khi pháp là bất thiện nhưngkhông phải là sân hoặc si, thì chắc chắn phải là tâm căn tham. Chúng rất gần nhau.Ví dụ như từ,nó có kẻ thù gần là tham.

TK Bodhi: Vâng,tôi nghĩ điều ấy được nói đến trong Thanh Tịnh Đạo,tôi nghĩ từ được dùng để chỉ nó là ái.

———————————-

Chú thích

21 Ekaggatā: Chú tâm, tập trung, là tâm sở nhất tâm(ekaggatā cetasika), nó sinh khởi với mọi tâm bao gồm cả tâm bất thiện

22Micchā sati: Tà niệm.Theo giải thích của A.S ở một số buổi pháp đàm, có tà niệm khi pháp không phải là chánh niệm nhưng bị nhầm tưởng là chánh niệm.

Leave a Reply